Historia Krzyża na Bruszni obejmuje osiem krótkich informacji. Najpierw czytamy o Powstańcach Styczniowych 1863 roku, potem o usypaniu kamiennego kopca i wzniesieniu brzozowego krzyża w 1916 roku, zaś trzecia informacja brzmi następująco:
W 1917 r. z inicjatywy I Kieleckiej Drużyny Harcerskiej postawiono duży drewniany krzyż, który przetrwał do 1937 r. Poświęcił go ks. dr hm. Jan Maeursberger.
Kim jest ów tajemniczy kapłan, pseudonim KS. LONGIN, posiadający doktorat z teologii oraz doktorat z prawa kanonicznego?
Oto garść informacji o „Księdzu Longinie”: JAN PAWEŁ MAUERSBERGER – ur. 4 września 1877 w Warszawie – ksiądz, instruktor harcerski i społecznik, harcmistrz Rzeczypospolitej, przewodniczący Komendy Naczelnej ZHP, Przewodniczący ZHP (1923, 1927–1929, 1939–1942), wiceprzewodniczący ZHP (1920–1924, 1931–1939), Naczelny Kapelan ZHP (1924–1925), kapelan Szarych Szeregów (1939–1941), dziekan Wojska Polskiego.
Po powrocie w 1903 ze studiów w Rzymie na tereny polskie, wobec braku rosyjskiej zaborczej zgody na objęcie posady katechety, nauczyciel na tajnych kompletach — do 1905, gdy zgodę na nauczanie uzyskał. Nadal aliści — do 1915, gdy Rosjanie po klęsce w bitwie pod Gorlicami w 05.1919, w czasie I wojny światowej, wyparci zostali przez Państwa Centralne i Niemców z Warszawy — w strukturach diecezjalnych odnotowywany był jako kapłan „bez przydziału”. Wynikało to z faktu, że Rosjanie nie dozwalali kapłanom katolickim na pogłębianie nauki poza Imperium Rosyjskim, i jedyną uczelnią wyższą, na której można to było osiągnąć, była Rzymskokatolicka Akademia Duchowna w Sankt Petersburgu. Tymczasem sam uzyskał wykształcenie w Rzymie, bez zgód rosyjskich.
Do ok. 1910 działacz Związku Młodzieży Polskiej „Zet”, konspiracyjnej organizacji polskiej młodzieży akademickiej w Warszawie, wówczas stolicy zaborczego ros. Царство Польское (pl. Królestwo Polskie), a następnie działacz Organizacji Młodzieży Niepodległościowej „Zarzewie”, w ros. Царство Польское prowadzącej m.in. bojkot szkolnictwa rosyjskiego.
Od 1911 należał do rodzącego się tajnego skautingu w Warszawie. Najstarsza drużyna powstała 10.10.1910 przy Gimnazjum Witolda Wróblewskiego (późniejsze Gimnazjum im. Tadeusza Czapskiego). Na przełomie 1910/1911 powstała drużyna przy Gimnazjum Mariana Rychłowskiego (późniejsze Gimnazjum im. Tadeusza Reytana), a w 10.1911 przy Szkole Realnej im. Stanisława Staszica. Decyzja o stworzeniu skautingu na ziemiach polskich podjęta została na spotkaniu 26.02.1911 we Lwowie, w zaborze austriackim, gdzie działalność skautingowa była legalna. W zaborze rosyjskim, w Warszawie, w warunkach konspiracyjnych, nielegalna Naczelna Komenda Skautowa powstała pod koniec 1911.
Tuż przed wybuchem I wojny światowej był w 07.1914 kapelanem pierwszego kursu instruktorskiego w Skolem, wówczas jeszcze w zaborczym Imperium Austro–Węgierskim.
Po zakończeniu I wojny światowej i odrodzeniu państwa polskiego 11.11.1918 — tego dnia w wagonie sztabowym w Compiègne, w kwaterze marszałka Francji Ferdynanda Focha, podpisano zawieszenie broni między Aliantami a Niemcami; tego samego dnia ustanowiona przez Niemców Rada Regencyjna, działająca na terenie okupowanego przez Państwa Centralne (Niemcy i Austro–Węgry) tzw. niem. Königreich Polen (pl. Królestwo Polskie), przekazała zwierzchnią władzę nad wojskiem brygadierowi Józefowi Piłsudskiemu oraz zamianowała go naczelnym dowódcą wojsk polskich, co oznaczało de facto odrodzenie państwa polskiego — został kapelanem 1. Pułku Inżynieryjnego. Rozpoczęcie formowania pułku zaczęło się w zasadzie owego 11.11.1918, gdy do służby masowo zaczęła zgłaszać się młodzież Politechniki Warszawskiej. Pułk — jego bataliony — brał udział w prawie wszystkich kampaniach wojny polsko–rosyjskiej 1919‐1921, m.in. w walkach nad Dźwiną na froncie litewsko–białoruskim, na Białorusi i Wołyniu, podczas odwrotu polskiej armii wobec ofensywy rosyjskiej w 1920, w trakcie Bitwy Warszawskiej ok. 15.08.1920 (zwanej „Cudem nad Wisłą”), m.in. w okolicach Mławy i Płońska.
W 1920, prawd. w czasie rosyjskiej ofensywy i wspomnianej Bitwy Warszawskiej z ramienia Polskiego Czerwonego Krzyża PCK kierował, jako kapelan, akcją oświatową w szpitalach warszawskich.
Po niemieckiej i rosyjskiej inwazji Polski w 09.1939 i rozpoczęciu II wojny światowej, na dzień przed kapitulacją Warszawy (28.09.1939) współzałożył konspiracyjną organizację harcerską, kontynuatora Związku Harcerstwa Polskiego ZHP.
Później, w 1940, już w czasie okupacji niemieckiej i rosyjskiej, organizacja przyjęła konspiracyjną nazwę „Szarych Szeregów” i stała się częścią Polskiego Państwa Podziemnego.
Został jej przewodniczącym, pod pseudonimem „ks. Longin”.
Poszukiwany przez niem. Geheime Staatspolizei (pl. Tajna Policja Państwowa), czyli Gestapo — ukrywał się.
Zmarł ukrywając się w Konstancinie, 12 sierpnia 1942 r.
Ach, pośród tylu, tylu informacji, nie napisano nic o Medalu Księdza Longina…! Medalu, wręczanym na Bruszni w dowód uznania za… (sza! na razie to nasza (białogońska) tajemnica).
Stasiuki 2026 – Medalion Księdza Longina
